Xạ trị là gì và khi nào cần xạ trị?

Xạ trị là một phương pháp điều trị ung thư phổ biến hiện nay, thông qua việc dùng sóng hoặc những hạt năng lượng cao để phá hủy các tế bào ung thư trong cơ thể. Tuy nhiên chưa nhiều người biết khi nào thì cần chữa trị bằng phương pháp xạ trị, cũng như lnhững tác dụng phụ của liệu pháp này ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân.

Xạ trị là gì?

Xạ trị hay còn được gọi là liệu pháp xạ, được áp dụng kết hợp hoặc đơn lẻ với các liệu pháp khác như hóa trị, phẫu thuật hoặc dùng thuốc để chữa bệnh. Bằng cách sử dụng các hạt năng lượng cao hoặc sóng như tia Gamma, tia X-quang, proton hoặc chùm tia điện tử để tiêu diệt các tế bào ung thư và làm chúng mất khả năng phát triển hoặc lây lan.

Hình ảnh xạ trị

Hình ảnh xạ trị

Liều lượng của tia xạ sử dụng để chữa trị cho bệnh nhân cần căn cứ theo từng ca cụ thể, loại ung thư, vị trí khối u và thể trạng của bệnh nhân.

Việc đưa tia vạ ngoài liều lượng phù hợp còn cần đưa chính xác vào khối u mà vẫn đảm bảo an toàn cho các tế bào lành ở xung quanh. Vì vậy, các bác sĩ thực hiện điều trị xạ trị cần được đào tạo chuyên nghiệp riêng về xạ trị để có thể xác định được liều lượng, cũng như làm tốt phần chiếu tia xạ.

Vậy khi nào thì cần xạ trị?

Thực tế, xạ trị được áp dụng để đạt được hai mục đích: giảm nhẹ hoặc cứu chữa.

Đối với xạ trị giảm nhẹ

Được áp dụng khi muốn giảm nhẹ các triệu chứng đối với khối u phát triển hoặc di căn để ngăn chặn và giảm bớt khả năng tàn phá của các khối u, cũng như cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Thông thường người ta sử dụng liệu pháp xạ trị để làm giảm kích thước của các khối u đã lan ra sát thực quản, phổi hoặc cột sống.

Đối với xạ trị cứu chữa

Được áp dụng với mục đích chữa khỏi bệnh. Khi đó, người ta sẽ sử dụng kết hợp hoặc đơn lẻ các liệu pháp khác nhau để tạo ra hiệu quả tối đa, loại bỏ hoàn toàn các khối u trước khi chúng kịp lây lan.

Các cách xạ trị

Có ba cách xạ trị chủ yếu: xạ trong, xạ ngoài và xạ hệ thống. Dựa vào nhiều yếu tố như vị trí, kích thước của khối u, độ tuổi của người bệnh, tiền sử bệnh và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để lựa chọn ra cách thức tối ưu nhất.

Xạ trong: hay còn được gọi là xạ áp sát, bằng cách cấy phóng xạ tiếp giáp hoặc vào trong khối u, các tia xạ sẽ được đưa vào trong cơ thể bệnh nhân

Xạ ngoài: là sử dụng máy để hướng chùm bức xạ tới khối u một cách trực tiếp và có 6 cách xạ ngoài.

  • IMRT: xạ điều biến liều, bằng cách dùng các chùm bức xạ đã được điều chỉnh phù hợp với hình dáng khối u giúp giảm thiểu tổn thương cho các mô lành xung quanh.
Cách xạ điều biến liều ở phương pháp xạ trị ngoài

Cách xạ điều biến liều ở phương pháp xạ trị ngoài

  • IGRT: xạ trị có sự hướng dẫn của hình ảnh, người ta chụp ảnh khối u để đưa ra kế hoạch và hướng điều trị riêng biệt.
  • 3D- CRT: xạ trị không gian ba chiều: bằng cách chụp ảnh khối u tba chiều và chiếu thẳng chùm bức xạ liều cao vào khối u để giảm lượng bức xạ có thể ảnh hưởng đến các tế bào xung quanh khác.
hình ảnh cách xạ trị không gian ba chiều

Hình ảnh cách xạ trị không gian ba chiều

  • Xạ phẫu: bằng cách chiếu các chùm tia xạ từ nhiều hướng để phát ra một liều xạ mạnh chiếu thằng vào khối u.
  • Xạ lập thể: Dựa vào hình ảnh chi tiết chụp được để lên kế hoạch và thiết lập chiến lược điều trị, đưa ra được liều lượng chính xác nhất cho bệnh nhân.
  • Xạ trị bằng cách dùng máy cung cấp liều xạ từng lát để tiêu hủy nhiều mục tiêu cùng một lúc.

Xạ trị hệ thống: phương pháp này chữa trị bằng cách tiêm phóng xạ vào máu hoặc nuốt để điều hướng tới tế bào ung thư.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh suốt quá trình điều trị, các bác sĩ xạ trị và bác sĩ điều trị chính sẽ phải phối hợp chặt chẽ với nhau để có thể đưa ra được phương thức xạ trị tốt nhất cho từng ca cụ thể.

Bởi vì nhu cầu của mỗi bệnh nhân, giai đoạn ung thư, loại ung thư, kích thước, vị trí khối u và tiền sử của từng bệnh nhân là khác nhau nên cần đưa ra được phương án điều trị khác nhau.

Phương pháp xạ trị đã được thực tế công nhân là có thể điều trị triệt để được nhiều loại ung thư, tuy nhiên nó cũng để lại một số tác dụng phụ không hề nhỏ.

Các bệnh nhân khác nhau lại xảy ra các loại tác dụng phụ khác nhau, trong đó phổ biến nhất là cảm giác mệt mỏi. Loại cấp tính nhất là đau rát quanh vùng xạ, tuy nhiên cảm giác này sẽ không còn nữa khi liệu trình xạ trị kết thúc.

Dù vậy thì không phải toàn bộ bệnh nhân điều trị xạ trị đều bị tác dụng phụ, nó còn liên quan đến thói quen sinh hoạt, cấu tạo gen và tiền sử của bệnh nhân nữa. Do đó, có thể nói đây vẫn là một phương pháp điều trị ung thư hiệu quả.

>